Są ich tysiące. Rzeźby, obrazy, budowle... Wszystkie wspaniałe

Lorenzo Ghiberti – Wrota Raju

In Rzemiosło artystyczne, Rzeźba, Sztuka włoska, Sztuka średniowieczna on 30.04.2009 at 10:38

florencia_-_baptisteri_de_sant_joan_-_detall4

Troszkę ponad trzy miesiące temu opisałem sławny konkurs na drzwi baptysterium we Florencji, w wyniku którego prestiżowe zamówienie otrzymał młody Lorenzo Ghiberti.

Wykonanie tego zamówienia zajęło artyście 21 lat. Ozdobione 28 biblijnymi scenami drzwi wzbudziły podziw i w 1425 r. Ghiberti dostał zlecenie na kolejne. Miały one przedstawiać sceny ze Starego Testamentu.

Tym razem miał większą swobodę. Zamawiający nie życzyli już sobie, by dzielił drzwi aż na 28 scen i ściskał płaskorzeźby w obrębie gotyckiej ramy. Ghiberti postanowił więc wykonać tylko 10 scen. Dawało mu to znacznie większe możliwości kompozycyjne, co wykorzystał perfekcyjnie.

ghiberti-lorenzo-worta-raju

Aż 27 lat trwało wykonanie drzwi z pozłacanego brązu, ale efekt zapiera dech w piersiach. Ghiberti zwala z nóg świetnym rozplanowaniem kompozycji, zastosowaniem perspektywy, cudownym ukazaniem architektury i przyrody. Jego płaskorzeźby są po prostu jak obrazy. W pewnym sensie są też jak komiksy. Zazwyczaj bowiem w jednej płaskorzeźbie artysta ukazał kilka epizodów dotyczących jednego wątku biblijnego.

Gdy kilkadziesiąt lat po ukończeniu dzieła stanął przed nim surowy w ocenie dorobku innych artystów Michał Anioł, to zachwycony stwierdził, że są to wrota raju*. I pod tą nazwą drzwi Ghibertiego są znane do dziś. Nie są jednak tak bardzo znane, jak ta malutka płaskorzeźba ze sławetnego konkursu z 1401 r., choć sceny na nich wykonane są zdecydowanie lepsze. Dlaczego tak się stało? Otóż w wielu pozycjach poświęconych sztuce wzmianka o Ghibertim ogranicza się właśnie do tego konkursu, a jedyną ilustracją staje się wykonane wtedy maleństwo. Na Wrota Raju nie ma już miejsca, choć są zdecydowanie najwybitniejszym dziełem tego artysty i bezapelacyjnie jednym z najwspanialszych płaskorzeźbiarskich cudów świata.

ghiberti-wrota-raju-abraham

Scena powyżej to ofiarowanie Izaaka ukazane na Wrotach Raju. Jeśli porównacie ją ze scenami konkursowymi Ghibertiego i Brunelleschiego, to bez trudu zobaczycie, o ile wspanialsze są płaskorzeźby z tych drzwi i jak wiele zyskały na zwiększeniu powierzchni i wyrzuceniu gotyckiej ramy.

Obecnie w baptysterium jest wierna kopia dzieła Ghibertiego i właśnie ją widać na górnym i środkowym zdjęciu. Dolne zdjęcie pokazuje zaś oryginalną, już nieco podniszczoną, scenę, która wraz z 9 pozostałymi znajduje się we florenckim Museo dell’Opera del Duomo. Zdjęcia wszystkich oryginalnych płaskorzeźb możecie obejrzeć w polskiej Wikipedii. Warto przeczytać też tamtejszy tekst, bo całkiem dobrze uzupełnia mój wpis.

*Zdaniem części historyków sztuki najsłynniejsza scena Michała Anioła z Kaplicy Sykstyńskiej, czyli Stworzenie Adama, jest inspirowane dziełem Ghibertiego. Zresztą sami porównajcie. Stworzenie według Ghibertiego (lewy dolny róg) i według Michała Anioła.

Górne zdjęcie na licencji Creative Commons. Autor: Josep Renalias.

Zdjęcie środkowe na licencji GNU FDL. Autor: Zagreus.

Zdjęcie dolne na licencji Creative Commons. Autor: Ricardo André Frantz.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s