Są ich tysiące. Rzeźby, obrazy, budowle... Wszystkie wspaniałe

Panteon w Rzymie

In Architektura, Sztuka starożytna on 2.04.2009 at 12:34

pantheon_panorama_rome_-_5

Nie ma w Rzymie lepiej zachowanej antycznej budowli niż Panteon. Nie oznacza to jednak, że świątynia będąca od 608 r. chrześcijańskim kościołem, dotrwała do naszych czasów w stanie nienaruszonym. W 663 r. cesarz bizantyjski Konstans II zerwał z jej dachu pozłacane mosiężne płyty, w średniowieczu zdarto marmury, które okrywały zewnętrzne ściany budowli, a w 1625 r. papież Urban VIII usunął m.in. podtrzymujące dach portyku brązowe belki i dał w ich miejsce drewniane. To tylko najistotniejsze straty jakie poniosła budowla. Najważniejsze jednak, że do naszych czasów dotrwało to, co czyni ją wyjątkową – betonowa kopuła o średnicy 43,3 m.

Jej piękno najłatwiej docenić, gdy wejdzie się do środka niepozornego z zewnątrz Panteonu. Oczom zwiedzającego ukazują się bogate ściany, nad którym wznosi się pokryta kasetonami kopuła. Zmniejszają się one ku górze, by podkreślić perspektywę budowli. Prowadzą tym samym oczy zwiedzającego ku znajdującemu się 43,3 m nad podłogą dziewięciometrowemu otworowi (oculus), przez który wpada do wnętrza światło.

pantheon_panorama_rome_-_6

Panteon zbudowano w latach 20. II wieku n.e. na polecenie cesarza Hadriana. Stanął w miejscu starszej świątyni, którą zniszczyły pożary. Pamiątką tej pierwszej świątyni jest napis widoczny nad portykiem M AGRIPPA L F COS TERTIVM FECIT, co należy czytać M(arcus) Agrippa L(ucii)F(ilius) CO(n)S(ul) TERTIVM FECIT (Zbudowana przez Marka Agryppę syna Lucjusza, konsula po raz trzeci). Agryppa, wielki przyjaciel cesarza Oktawiana Augusta, postawił pierwszy Panteon w latach 27-25 p.n.e. Była to jednak zwykła prostokątna konstrukcja. Dopiero Hadrian przemienił tę świątynię wszystkich bogów (gr. pantheon) w prawdziwy cud architektury i inżynierii.

Z punktu widzenia architekta i inżyniera postawienie takiej budowli jest bowiem dużo trudniejsze niż piramidy Cheopsa, czy choćby zwykłej antycznej świątyni, i wymaga zdecydowanie większej wiedzy. Łatwo bowiem (choć to bardzo pracochłonne) stworzyć budowlę kładąc jedną na drugiej coraz mniejsze warstwy kamiennych bloków o masie 2,5 t. Dużo bardziej skomplikowanym zadaniem jest przykrycie budynku z wnętrzem o średnicy ponad 43 m i wysokości ponad 21 m, jednolitą kopułą o wadze kilku tysięcy ton, tak by wytrzymał stulecia.

pantheon_rome-the_dome

Kopuła Panteonu górująca nad sąsiednimi budynkami.

Nieznani nam z imienia rzymscy architekci spisali się bez zarzutu. Nie dość, że stworzyli wystarczająco mocne mury, to jeszcze genialnymi trikami znacznie zmniejszyli masę kopuły. Po pierwsze dodawali do betonu różne materiały. Na samym dole kopuły, gdzie musiała być najmocniejsza, były to trawertyn i tuf. W jej środkowej części – tłuczona cegła i tuf, a na samej górze jedynie leciutki pumeks. Po drugie ściany kopuły u jej dołu mają ponad 6 metrów grubości, a następnie „chudną” ku górze. Swoje zrobiły też kasetony, które odjęły kopule wiele zbędnego betonu, jednocześnie ją zdobiąc. Dzięki tym posunięciom dach waży „tylko” 4500 t, a wytrzymałość całej konstrukcji jest godna podziwu.

panteon-minerva1

Panteon widziany od tyłu. Na pierwszym planie słoń z obeliskiem wedle pomysłu Berniniego oraz dłut Ferrary i anonimowych starożytnych Egipcjan

W renesansie chowano w Panteonie znane osobistości. Najsłynniejszą z nich jest malarz Rafael Santi.

Na koniec polecam jeszcze rzut oka z góry i przekrój.

Zdjęcia pierwsze i drugie na licencji Creative Commons. Autor: Maros Mraz. Zdjęcie trzecie na licencji Creative Commons. Autor: Anthony Majanlahti. Ostatnie zdjęcie jest w domenie publicznej.

Advertisements
  1. Oryginalne wieżyczki na frontonie Panteonu zlikwidowano w 1883 r.

    Oryginalna rzeźba Panteonu w Rzymie – z dwiema wieżami na frontonie monumentu. Zdjęcie archiwalne.

  2. Te wieżytczki nie są oryginalne. Dobudowano je w XVII wieku, czyli grubo ponad tysiąc lat po zbudowaniu Panteonu. Zaprojektował je Gian Lorenzo Bernini. W XIX wieku je zdemontowano.

  3. Być może było tak jak Pan pisze. A może było tak, że wieżyczki były od początku, zaś „dobudowanie ich w XVII wieku” wymyślono dlatego, aby jakoś uzasadnić ich usunięcie – że niby nie są oryginalne.
    Coś jednak jest na rzeczy z tymi wieżyczkami. Inny przykład:

    http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/dc/Vivianocodazzi_stpetersbasilica.jpg źródło: public domain
    Plac Św. Piotra, Rzym. 1630 r. Viviano Codazzi (1606 lub 1611 – 1672).
    Oryginalne wieżyczki na Bazylice Św. Piotra.

  4. Panie Kijewski, przestań Pan zmyślać. Wiemy kiedy zbudowano wieżyczki, wiemy kto je zbudował i na pierwszy rzut oka widać, że są to wieżyczki barokowe, a takich Rzymianie nigdy nie stawiali. Wieżyczki te były dzwonnicami, a Rzymianie dzwonnic nie budowali.

  5. Panie Pastuszka, pozwoli Pan, że dodam jeszcze jedną uwagę.
    Otóż pierwotnie, droga do Bazyliki Św. Piotra, Via della Conciliazione, ok. 500 m, była zabudowana. Zabudowania zlikwidowano za czasów faszystowskiego dyktatora Mussoliniego. Ponadto droga ciągnęła się nierówno w stronę centrum placu, na którym znajduje się obelisk. Drogę zwężono i przebudowano w ten sposób aby była prosta. Wynika stąd, że zarówno plac jak droga, nie były z góry zaplanowane przez budowniczych Bazyliki Św. Piotra, w XVI w., lecz istniały wcześniej.
    http://www.brooklynmuseum.org/opencollection/images/archives/size3/S03i2721l01.jpg Zdjęcie: ok. 1900 r.

    Gdyby droga została zaprojektowana przez budowniczych Bazyliki Św. Piotra, to nie zostałaby zabudowana i nie byłaby krzywa.
    http://www.jerzykijewski.com/new_pa94.jpg kwiecień 1946 r. Polscy żołnierze z II Korpusu.

  6. Orginalny wizerunek Panteonu. Dom przylegający do Panteonu (po lewej stronie obrazu), wyburzono. Obelisku na fontannie, po prawej stronie, pierwotnie nie było. Włoski rysownik, Giovanni Battista Piranesi (1720-1778).

  7. Nie oryginalny tylko XVIII-wieczny. Jak już pisałem wieżyczki są barokowym dodatkiem i zostały usunięte właśnie w ramach przywracania budowli do wyglądu bliższego oryginalnemu.

  8. Panie Kijewski. Już na Archeowieściach napisałem Panu, że nie życzę sobie promowania pańskich kuriozalnych teorii na moich blogach. Dlatego usunąłem Pana ostatni post. Ponawianie tego tematu na Cudach Świata zaowocuje blokadą, tak jak to ma miejsce na Archeowieściach. Czynię tak dlatego że Pańskie teorie nie mają żadnego oparcia w rzeczywistości i są totalnie sprzeczne z wiedzą uzyskaną przez ekspertów z dziedziny archeologii, historii sztuki i geologii.

  9. […] Nie ma w Rzymie lepiej zachowanej antycznej budowli niż Panteon. Nie oznacza to jednak, że świątynia będąca od 608 r. chrześcijańskim kościołem, dotrwała do naszych czasów w stanie nienaruszonym. W 663 r. cesarz bizantyjski Konstans II zerwał z jej dachu pozłacane mosiężne płyty, w średniowieczu zdarto marmury, które okrywały zewnętrzne ściany budowli, a w 1625 r. papież Urban VIII usunął m.in. podtrzymujące dach portyku brązowe belki i dał w ich … Read More […]

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s